قدیمی ترین نسخه حاوی بخشی از غزلیات حافظ شیرازی به زودی توسط انتشارات فرهنگستان هنر منتشر می شود.
به گزارش سرویس خبر کتابنامه، دکتر محمدجعفر یاحقی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد که مقدمه ای بر این اثر نگاشته است، با اعلام این خبر افزود: این نسخه که متعلق به کتابخانه دست نویس های شرقی آکادمی علوم تاجیکستان است، در واقع مجموعه ای از چند کتاب است و در حاشیه آن در مجموع ٢ قطعه و ٤١ غزل از حافظ به نگارش درآمده است.
وی با بیان این که این نسخه ١٥٦ ورق دارد و به خط نستعلیق خوش نگاشته شده است، افزود: متن نسخه در برگیرنده پنج اثر از جمله «معیار جمالی و مفتاح ابواسحاقی» اثر شمس فخری اصفهانی؛ «لمعات عراقی»؛ دیوان «محمود بن محمد بکرانی» و... می باشد. در حاشیه و هامش این نسخه به جز غزلیات و قطعات حافظ، گزیده پانزده اثر آمده است؛ آثاری چون «مقالات شیخ ابوسعید ابی الخیر»؛ «الکواکب الدریة فی مدح خیرالبریه»؛ «رساله فریدون بن احمد سپهسالار» و... این نسخه به خط دو کاتب به نام های «محمدبن عبدالواهب مروی» و «ابن عبدا...بن عمر حافظ المعلم ابرقوهی» به نگارش درآمده و دو تاریخ ٨٠٥ (شوال) و ٨٠٧ هجری قمری در آن ثبت شده است.
در لابه لای برگ های مختلف نسخه، یک جا پشت سر هم هفت غزل و دو قطعه از حافظ آمده است بدون این که نام کاتب و تاریخ کتابت آن مشخص باشد. اما قرائن و دلایل، همان تاریخ ٨٠٥ هجری قمری را ثابت می کند ،در جای دیگر نسخه نیز ٣٤ غزل آمده است.
دکتر یاحقی با بیان این که این نسخه قدیمی ترین نسخه حاوی غزلیات حافظ است، افزود: بسیاری از غزل ها، همان غزل های معروف حافظ است، اما مقایسه این غزل ها با چاپ های دیگر، تفاوت هایی را نشان می دهد؛ از جمله تفاوت در رسم الخط، ضبط واژگان وترتیب ابیات که با برخی نسخه های معتبر متفاوت است. ضمن این که ٣ - ٢ غزل هم به چشم می خورد که جزو غزل های شناخته شده در نسخ معتبر نیست هر چند ممکن است در نسخه های کم اهمیت و بازاری آمده باشد. در واقع محققان از وجود این غزل ها بی اطلاع نبوده اند. در دوره های گذشته در مقالاتی به این غزلیات اشاره شده است حتی دانش پژوهان روسی و تاجیکی در مقالات تخصصی خود به معرفی غزلیات پرداخته اند. با این حال برای اولین بار است که این نسخه به طور کامل در اختیار محققان و حافظ دوستان قرار می گیرد.
وی درباره اصالت و صحت انتساب این غزلیات به حافظ گفت: از آنجا که این غزلیات فقط ١٣ سال پس از وفات شاعر نگاشته شده، بسیار بعید است که در انتساب این اشعار به حافظ اشتباهی صورت گرفته باشد؛ شاید یکی از دلایلی که این غزلیات در نسخ معتبر وجود ندارد، این باشد که احتمالا حافظ بعد از پیرایش نهایی آثار خود، این غزلیات را حذف کرده است ولی به دلیل شهرت غزلیات، کاتبان به نگاشتن آن مبادرت ورزیده اند. به هر حال در این زمینه باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
وی با بیان این که استنساخ این نسخه را دو تن از کارمندان کتابخانه خطی تاجیکستان بر عهده داشته اند، افزود: دکتر «ابویزدان علی مردان» و دکتر «ظاهر احراری» علاوه بر استنساخ نسخه، مقدمه مبسوطی نیز بر آن نوشته اند که قرار است این غزلیات توسط انتشارات فرهنگستان هنر به مناسبت همایش مکتب شیراز که آذر ماه در شهر شیراز برگزار می شود، چاپ شود.