پیشگفتار

این کتاب دنباله کتاب «گریز از آزادی» است که 15 سال پیش نوشته شد. در کتاب «گریز از آزادی» سعی کردم نشان دهم که هدف جنبش های توتالیتری فرار از آزادی ای است که انسان در دنیای کنونی به دست آورده است: انسانی که از قیود قرون وسطایی رها شده بود ولی آزادی لازم را برای بنا کردن زندگی ای که بر بنیاد خرد و عشق باشد، نداشت. لذا به منظور کسب امنیت و آرامش به پیشوا، برتری نژاد و یا کشور تسلیم شده بود.
در کتاب «جامعه سالم» کوشش کرده ام نشان دهم که زندگی در دموکراسی قرن بیستم نیز از چندین نظر نوعی دیگر گریز از آزادی است و تجزیه و تحلیل این گریز مبتنی بر از خود بیگانگی موضوع عمده این کتاب است.
«جامعه سالم» از لحاظ دیگری نیز هم ادامه «گریز از آزادی» و هم تا حدی دنباله کتاب «انسان برای خویشتن» است. در هر دو کتاب مکانیسم روانشناسی را که منظور اصلی است مورد بحث قرار داده ام. در «گریز از آزادی» به خصوصیت قدرت گرایی (سادیسم، مازوخیسم و غیره) پرداخته ام. در کتاب «انسان برای خویشتن» جهت گیری های مختلف خوی و منش را که جانشین نظریه فروید درباره «لیبیدو» است بیان داشته ام. در کتاب حاضر سعی کرده ام به طور سیستماتیک مفهوم اساسی آنچه را که من «تحلیل روانی اومانیستیک» نامیده ام روشن سازم. بدیهی است نظراتی که در گذشته بیان شده کنار گذاشته نشده اند ولی درباره آن ها به اختصار سخن گفته ام تا امکان کافی برای ابراز نتایج مشاهدات و تفکرات سال های اخیرم فراهم آید.
امیدوارم خواننده کتاب های قبلی من به سهولت تداوم افکار و همچنین بعضی تغییرات را که منتهی به تز اصلی تحلیل روانی اومانیستیک است دریابد: بدین معنی که ریشه احساسات انفعالی انسان در نیاز های غریزی نیست، بلکه در شرایط ویژه زندگی وی، در نیاز به یک وابستگی جدید انسان و طبیعت است، پس از آنکه بشر پیوند اولیه خود را که در مرحله «پیش - انسانی» داشت از دست داد. گرچه در این مورد من با فروید اختلاف نظر دارم، ولی عقاید من بر مبنای کشف های اساسی می باشد که وی از تجربیات خود بر روی نسل معاصر خویش بدست آورده بود. گرچه در این کتاب انتقاداتی صریح و ضمنی از فروید به عمل آمده، ولی صراحتا اعلام می دارم که خطرات عظیمی در بعضی از گرایش های تحیلی روانی به چشم می خورد، بدین معنی که ضمن تنقید از برخی اشتباهات مکتب فروید، بعضی از خطاها و همچنین با ارزش ترین بخش های تعالیم فروید : یعنی روش علمی وی، برداشت های تکاملی وی، و طرز تلقی او از ضمیر نا خود آگاه به منزله نیرویی غیر منطقی و نه مجموعه ای از اندیشه های نادرست، ندیده گرفته می شود. به علاوه این خطر نیز وجود دارد که تحلیل روانی یکی دیگر از نشانه های ویزه طرز تفکر فروید، جسارت مقابله و مبارزه با افکار عمومی، را از بین ببرد.
لاجرم این کتاب از تجزیه تحلیل انتقادی ارائه شده در «گریز از آزادی» به توصیه های ملموس برای جامعه سالم می رسد. نکته اصلی در این نیست که آنچه در کتاب توصیه شده لزوما صحیح است بلکه منظور این است که پیشرفت زمانی آغاز می شود که دگرگونی های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی همزمان انجام گیرد. و تغییر منحصر و محدود به یک جنبه مانع پیشرفت جامع و کلی است