یادداشت

« مقایسه انسان کامل از دیدگاه بیدل و حافظ » در حوزه ی بیدل شناسی پژوهشی نو و نو آیین است. صاحبدلان بیدل آشنا بر صحت چنین ادعایی صحه خواهند گذاشت.
با کمال فروتنی اعتراف می نمایم که حضور حافظ در کنار بیدل از پارادوکس های شگفت پژوهشی است. معرفت عارفانه ی بیدل معطوف به انسان کامل است و اندیشه ی حافظ محصور به کاملا انسان؛ دو مقوله ای که ما حصل دو نگاه و نگرش متمایز است. اگر نگارنده مخیر می بود، هرگز حافظ را ـ از این منظر ـ در کنار بیدل نمی نشاند. بل « مقایسه انسان کامل از دیدگاه بیدل و مولانا » را بر می گزید. دریغ که چنین زمینه ای مساعد نگردید.

چکیده

مقایسه انسان کامل از دیدگاه بیدل و حافظ بحث محوری و کلیدی این رساله است.
بیدل عارفی است شاعر، و حافظ شاعری است عارف. مقایسه انسان کامل از دیدگاه این دو نماینده ی تمام عیار سبک هندی و عراقی از هر منظری معرفت افزا است. تفسیر و تبیین دو نیم دایره ی آفرینش اس و اساس این رساله است.
در این رساله تلاش می شود تا مبانی نظری انسان کامل با توجه به آرا و آثار ابن عربی، نسفی، جیلی، و دیگر اندیشمندان تحلیل شود و با تطبیق ارا بیدل با این مبانی، فهم تازه ای از این کمال معرفت عارفانه ی دینی ارائه گردد.