معرفی اجمالی موسوعه چهل و یک جلدی فقه الصادق

موسوعه گرانسنگ «فقه الصادق» از تالیفات مرجع بزرگ تقلید و فقیه محقق و اصولی کارکشته ِ حضرت آیت الله العظمی سید محمد صادق روحانی (دامت برکاته) می باشد.
این موسوعه به عنوان یکی از مهمترین آثار و مجموعه‌های فقهی در تاریخ فقه شیعه شناخته شده تا آنجا که شگفتی و ستایش بزرگان عرصه فقه و اصول همچون آیات عظام بروجردی و خوئی و دیگران را برانگیخته و به مرجعی مهم و اجتناب‌ناپذیر برای دانش‌پژوهان فقه اهل بیت علیهم السلام تبدیل شده به نحوی که هیچ یک از مدرسین و فضلا و طلاب حوزه‌های علمیه از آن بی‌نیاز نیستند.
مهمترین ویژگی و نقاط تمایز موسوعه «فقه الصادق» را می‌توان در موارد زیر دانست :
تمامیت: فقه الصادق از معدود مجموعه‌های فقهی ِ مخصوصا در دوره های اخیر ِ ِ است که مولف آن توفیق یافته تا به تمام مسائل فقهی از ابتدای کتاب طهارت تا پایان کتاب دیات بپردازد.
جامعیت: این موسوعه به بسیاری از فروعات فقهی پرداخته که حتی مرحوم علامه حلی در متن تبصره به آن اشاره‌ای نکرده است. لازم به ذکر است هر چند این موسوعه به کتاب «التبصره» ارجاع می‌دهد لیکن بسیاری از فروعات فقهی را که در متون دیگری مانند «العروة الوثقی» آمده است در بر می‌گیرد.
تتبع و کاوشگری: موسوعه فقه الصادق، خواننده را از مراجعه به کتاب‌های فقهی جهت اطلاع از آرای دیگر فقیهان بی‌نیاز می‌کند؛ چه آنان که در قرنهای گذشته می‌زیسته‌اند و چه آن دسته از فقیهان معاصر مانند آیت‌الله خوئی، میرزای نائینی ، محقق اصفهانی و آیة‌الله حکیم که پیش از نگارش این مجموعه آرای فقهی خود را عرضه کرده‌اند و حتی فراتر از این، آرای آن دسته از فقیهانی را گرد آورده است که مراجعه به آثارشان چندان رواج ندارد؛ مانند برخی از آرای شیخ کاظم شیرازی و شیخ عبدالکریم حائری .
پژوهشگری و تحقیق: موسوعه فقه الصادق، تنها به گردآوری آرای فقهی بسنده نکرده؛ بلکه تمام آنها را بر اساس دلایل و براهین محکم و به طور دقیق و علمی مورد بررسی و ارزیابی قرار داده است .
توجه به فقه پویا: درحالی که برخی از کتاب‌های فقهی توجه چندانی به روش‌های قاعده‌مند و استفاده از ساختار اصولی دقیق در نگارش ندارند و تنها بر اساس توافقات و ادراکات عرفی به ارائه مباحث می‌پردازند موسوعه فقه الصادق با جمع دو ویژگی شاخص گردیده است: به‌کارگیری ساختار دقیق اصولی و فهم عرفی درست و زیبا از متون شرعی .
جدید و به‌روز بودن: موسوعه فقه الصادق بر اساس جدیدترین شیوه‌ها و نظرات اصولی نگاشته شده و همگام با تغییرات و پیشرفت‌های علم اصول شیعه است و از این رو خواننده را از قواعد اصولی دقیقی که علم اصول در دوره معاصر به آن دست یافته، دور نمی‌سازد.
روانی و راحتی متن: اگر چه موسوعه فقه الصادق شامل مباحث و ادله و مناقشات دقیق می‌باشد اما از آنجا که با قلم عربی زیبا، عبارات سلیس و بیان واضح به رشته تحریر درآمده است، مطالب پیچیده و دشوار آن حتی برای طلبه‌های جوان فاضل نیز به آسانی قابل هضم می‌باشد.
آن چه گذشت تنها برخی از ویژگیها و نقاط تمایز موسوعه عظیم فقه الصادق بود و دیگر ویژگی‌های منحصربفرد ان بر همین اساس شناخته می‌شوند.

موسوعة «فقه الصادق» فی طبعتها الجدیدة، تصدر فی واحد و اربعین مجّلداً

موسوعة (فقه الصادق)، لسماحة آیة الله العظمی، المرجع الدینی الکبیر، الفقیه المحقق، والأصولی المدقق، السید محمد صادق الروحانی (دامت برکات وجوده)، تُعتبر أهم الموسوعات الفقهیة فی تاریخ الفقه الشیعی، بالمستوی الذی نالت فیه ثناء عمالقة الفقه، کالسیدین البروجردی والخوئی (قدهما) وغیرهما، کما أصبحت مرجعاً مهماً لا یستغنی عنه کل باحث فی فقه أهل البیت (علیهم السلام)، سواء کان من فضلاء المدرسین أم کان من الطلبة المشتغلین، وذلک لتمیزها بعدة خصوصیات :

1 ـ الأولی : التمامیة . فهی من الموسوعات القلیلة جداً ـ سیما فی الفترة الزمنیة الأخیرة ـ التی وفق الله تعالی مؤلفها المعظم (دامت برکاته) لتحقیق جمیع مسائل الفقه، ابتداءً بکتاب الطهارة وانتهاءً بکتاب الدیات.

2 ـ الثانیة : الاستیعاب . فقد اشتملت الموسوعة علی کثیر من الفروع الفقهیة، التی لم یتعرض لها العلامة الحلی (قده) فی متن (التبصرة)، فهی و إن اتخذت من التبصرة متناً، إلا أنها استوعبت الکثیر من الفروع الفقهیة المهمة التی ذُکرت فی غیرها من المتون الفقهیة، کالعروة الوثقی ونحوها.

3 ـ الثالثة : التتبع . فإن الموسوعة تغنی قارئها عن الرجوع إلی غیرها من الکتب الفقهیة، لأجل التعرف علی آراء بقیة الفقهاء (رضوان الله علیهم) الذین تقدموا علی صاحب الموسوعة، سواء المتقدمین منهم أم المعاصرین، کالسید الخوئی، المیرزا النائینی والمحقق الأصفهانی والسید الحکیم (قدهم)، بل بلغَ الأمرُ بالمؤلف أن قام باستعراض حتی بعض الآراء الفقهیة التی لم یشتهر تداول مصادرها، کبعض آراء أستاذه الشیخ کاظم الشیرازی، أو آراء الشیخ المؤسس الحائری (قدهما).

4 ـ الرابعة : التحقیق . فإن موسوعة (فقه الصادق) لم تقتصر علی تتبع الآراء واستقصاء المهم منها، بل أخضعت کل الآراء التی استعرضتها للمحاکمة الدقیقة، والتحقیق العمیق، طبقاً لأقوی الأدلة وأعمق البراهین.

5 ـ الخامسة: الاهتمام بالفقه الصناعی . ففی الوقت الذی لم تعتن فیه بعض الکتب الفقهیة الأخری بإعمال الصناعة الأصولیة الدقیقة، واهتمت فقط بالاستظهار علی طبق المتفاهمات العرفیة، تمیزت موسوعة (فقه الصادق) بالجمع بین المیزتین: میزة إعمال الصناعة الأصولیة، ومیزة التذوق العرفی الجمیل للنصوص الشرعیة الشریفة.

6 ـ السادسة: المعاصرة. فالموسوعة الشریفة قد کتبت علی طبق أحدث الأسس والنظریات الأصولیة، التی انتهی إلیها الفکر الأصولی الإمامی، مما یجعل القاری لها غیر منفصل عن المبانی والقواعد الأصولیة الدقیقة التی انتهی إلیها علم الأصول.

7 ـ السابعة: السلاسة. فإن موسوعة (فقه الصادق) رغم ما اشتملت علیه من دقة الأبحاث والأدلة والمناقشات، إلا أنها قد کتبت بقلم عربی جمیل، سلس العبارة، واضح البیان، مما جعل ما اشتملت علیه من المطالب المغلقة سهل التناول حتی لأفاضل الطلبة، فضلاً عن الأساتذة والعلماء.

هذه کانت بعض مزایا وخصوصیات الموسوعة الکبری: موسوعة (فقه الصادق)، وعلی هذه فقس ما سواها من المزایا الکثیرة الأخری.