یادنامه استاد ا.و. ویلیامز جکسن

یادداشت مترجم
گزارش فارسی یادنامه استاد آبراهام ولنتین ویلیامز جکسن با دیر کردی چند ده ساله از تاریخ نشر متن اصلی آن و در آستانه یکصد و چهل و سومین سالروز زادن آن بزرگ مرد و شصت و هشت سال پس از خاموشی او انتشار می یابد. این دیر کرد در ایران که به تعبیری ـ متاسفانه ـ می توان آن را سرزمین گسستگی فرهنگی و تاخیر تاریخی خواند شایدئ چندان شگفت نباشد.
این مجموعه ارجمند در سال 1954 میلادی ، هفده سال پس از درگذشت استاد نامدار آمریکایی به کوشش و همت انجمن خاور شناسی ک . ر. کاما در بمبئی به یاد وی منتشر شد و استاد زده یادم ابراهیم پور داود در واپسین روزهای زندگی برومند خویش در سال 1347 خورشیدی یعنی چهارده سال پس از تاریخ نشر کتاب یک جلد از آن را از کتابخانه شخصی خود به نگارنده این یادداشت سپرد و با تاکید بر ارز والای گفتارهای درج شده در آن ترجمه و انتشار آن در ایران را برای بهره گیری عموم پژوهندگان و دوستداران فرهنگ ایرانی به وی سفارش کرد.
نگارنده با سپاسگذاری از دهش استاد و رهنمون خویش ، این وظیفه را بر عهده گرفت و پس از سال ها در میان مشغله های گوناگون آن را به سرانجام رسانید. اکا در کار یافتن ناشری که چاپ آن را در برنامه خود بگنجاند با دشواری روبرو گردید و حتی پس از تنظیم قرار داد چاپ و نشر آن را با ناشری در بی از یک دهه پیش از این ، بازهم این مهم به ناروا درنگ شد!
اکنون که سی و شش سال از خاموشی پور داود بزرگ می گذرد این دفتر با یادی دوباره از او به همت دست اندرکاران نشر آگاه انتشار می یابد تا این تاخیر طولانی جبران شود و خویشکاری گزارنده ر به جای آوردن رهنمود و سفارش استادش به سرانجام برسد.
در این یادنامه ـ که گزارنده با رویکرد به درون مایه گفتارهای آن عنوان ایران شناخت را برایش برگزیده است ـ بیست گفتار پژوهشی از استادان و صاحب نظران باختری و پارسی در زمینه های گوناگون ایران شناسی درج گردیده که اگر چه طیف گسترده ای از جستارها را در بر می گیرد ، به طور کلی به دو دسته بخش می شود: دسته یکم گفتارهایی است درباره جنبه های زبان شناختی و ریشه شناختی گزینه هایی از متن های اوستایی ، پهلوی ، و پازند که به رغم سپری شده بودن تقویم تاریخی روزگار پژوهندگان آنها هنوز هم می تواند هم از دیدگاه مطالعه تداوم این گونه تحقیق ها و هم از حیث دریافت بسیاری از باریک بینی ها و یافته های علمی در این قلمروها پویندگان و پژوهندگان امروزین به کار آیند.
دسته دوم مقاله هایی است در زمینه های همگانی تر تاریخ و فرهنک ایران که هر یک از آنها به نوبه خود ، اگر نه دری بزرگ ، دریجه ای است گشوده بر چشم انداز گسترده اندیشه و هنر و زندگی ایرانیان روزگاران باستان و می تواند برای عموم کتاب خوانان ودوستداران فرهنگ ایرانی دلپذیر و آموزنده باشد.
پی نوشت ها و یادداشت بازبردی نویسندگان در متن اصلی بی هیچ ترتیب و شماره گزاری و جدا سازی آمده است که بازدارنده پیگیری مطالعه برای خواننده می شود. گزارنده همه این گونه پی نوشت ها را همراه با روشنگری ها و بازبردی های خود به ترتیب شماره در پایان هر گفتار آورده است.
گفتارهای بیست گانه کتاب در گزارش فارسی به ترتیب الفبایی نام نویسندگان آنها سامان یافته است. فهرست کوته نوشت ها و کتاب شناخت همگانی و نام نما و نیز کتاب شناخت ویژه پژوهش های استاد جکسن را گزارنده بر آغاز و انجام این دفتر افزوده است. در آوردن عنوان های کتاب شناخت اخیر، بیشتر از مجموعه (کتاب شناسی ایران) به تدوین استاد زنده یاد دکتر یحیی ماهیار نوابی بهره جسته ام که اکنون یادش را گرامی می دارم.
در برگردانیدن دو گفتار فرانسه زبان متن اصلی این دفتر به فارسی(یعنی مقاله های دوشن گیمن و کریستن سن) بانو انور السادات میر علایی و دوست فرهیخته زنده یادم احمد میر علایی به یاری من شتافتند که نخستین را سپاس می گزارم و نام بلند و ماندگار دومین را به یادگار در سرآغاز این مجموعه ارجمند ثبت می کنم.
سرانجام از بانو هایده سهیم ، دستیار پیشین و دوست گرامی ام آقای منوچهر کاشف ، از ویراستاران دانشنامه ایران (*)دانشگاه کلمبیا، که به درخواست من تصویر استاد جکسن را برای چاپ در این مجموعه فرستادند، صمیمانه تشکر می کنم.
تهران ، آذرماه 1383
(*) Encyclopaedin Iranica , Edited by Ehsan Yarshater .