پشت جلد

این کتاب از جمله کتب مهم و تاثیر گذار در جهان معاصر عرب می باشد ، در اهمیت کتاب همین بس که باعث جنجالهای پر دامنه در سطح جامعه مصر گردید، تا به آنجا که نویسنده آن را به تکفیر و نهایتا به تبعید اجباری کشانید.
نویسنده این کتاب در فصل اول بر آن است که مبانی و ساز کارهای جریان راست سنتی را مورد نقد قرار دهد. در این نقادی نویسنده معتقد است که این جریان با مرجع قرار دادن سنت گذشته اسلامی و تقدم سنت گذشته بر حال ، سیالیت واقعیت دوران معاصر از آن سلب نموده است. همچنین این جریان با اعتقاد بر حاکمیت متون دینی و ماندن در معنای لفظی این متون ، نه تنها قابلیت بازسازی و توسعه دلالی متون را برای تمامی عصرها از آن سلب نموده ، بلکه این تلقی موجب تمامیت گری متن دین و تبعا افراد خاص که مفسران آن باشند ، می گردد.
در فصل دوم نویسنده به نقد جریان چپ اسلامی می پردازد، این جریان که همواره سعی دارد تفسیر جدیدی از اسلام ارائه داده و آنرا با واقعیتهای مدرن امروزین مطابقت دهد ، در نظر نویسنده این تلقی به رویکردی منفعت طلبانه تحمیلی و تلوینی می انجامد که در بنیاد چندان تمایز و فاصله ای با جریان مقابل خود (راست اسلامی) پیدا نمی کند.
نویسنده در مهمترین فصل کتاب به تبیین مواضع خود درباره متن دین (قرآن) می پردازد. او مدعی است که رویکرد سکولار، علمی ترین ، انسانی ترین و حقیقی ترین تاویل از متن می باشد. البته سکولاریسمی که به زدایش غبار اسطوره ها و امور خرافی از متن دین می پردازد نه سکولاریسمی که اساسا متن را از جریان واقعی اجتماع بیرون می داند و شعار گسست از متن دینی و دین را می دهد.
در این فصل نویسنده با رویکرد هرمنوتیکی خود گرفتار شدن در معنای دین و توجیه نمودن آن را نوعی گمراهی از مواد و فحوای دین می شمارد و نقطه عزیمت خویش را بر همین فحوا بنا می نهد که اساسا هدف گوینده متن می باشد.
همچنین نویسنده در مقدمه جدید و مفصلی که برای ترجمه فارسی کتاب ارسال نموده همچنان بر ضرورت و استمرار بینش نقادی در قلمرو تفکر دینی تاکید می ورزید.

درباره ی نویسنده
نصر حامد ابوزید در سال 1943 در شهر طنطای مصر به دنیا آمد . در هشت سالگی حافظ کل قرآن شد و در بیست و پنج سالگی وارد دانشگاه گردید و در سال 1972 در سن بیست و نه سالگی لیسانس زبان و ادبیات عرب را از دانشگاه قاهره دریافت نمود. چهار سال بعد مدرک فوق لیسانس خود را از همان دانشکده گرفت. عنوان رساله فوق لیسانس او مسئله مجاز در قرآن در نزد معتزله بود که بعدها تحت عنوان رویکرد عقلانی به تفسیر منتشر گردید. در سال 1981 دکترای خود را در همان رشته زبان و ادبیات عرب ، از دانشکده ادبیات قاهره گرفت رساله دکترای او درباره ی تاویل قرآن از دیدگاه ابن عربی بود که بعدها در قالب کتاب فلسفه تاویل به طبع رسید.
ابوزید در سال 1992 برخی از مکتوبات خود را جهت ارتقای درجه از مقام استادیاری به مقام استادی ، به کمیته ارتقای درجه تقدیم نمود ، که این کمیته پس از قریب به دو سال جلسات متوالی و جنجالهای فراوانی که پیرامون آرای او در مجامع دانشگاهی و غیر دانشگاهی مصر صورت گرفت. چند تن از اساتید دانشگاه الازهر و دارالعلوم با تسلیم دادخواستی علیه ابوزید خواستار جدایی او از همسرش به دلیل ارتداد شدند. سرانجام دادگاه تجدید نظر قاهره در تاریخ 14/6/1995 حکم به ارتداد و جدایی وی از همسرش (خانم دکتر ابتهال یونس ـ استاد زبان فرانسه دانشگاه قاهره ) داد. در این میان سازمان الجهاد به سرکردگی ایمن الظواهری دستیار بن لادن در القاعده دستور ترور ابوزید را صادر نمود و از آن پس در مراقبت پلیس فعالیت های خود را ادامه داد و سرانجام به لایدن هلند رفت.
از جمله آثار ابوزید را می توان: مفهوم النص ، نقد الخطاب الدینی(کتاب حاضر) . اشکالیات القراءة و آلیات التاویل ، دوائر الخوف ، الخطاب و التاویل و چنین گفت ابن عربی ، نام برد.
ابوزید علاوه بر تدریس در دانشگاه ادبیات قاهره، در دانشکده اوزکای ژاپن و دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا ، به تدریس و تحقیق پرداخت. هم اکنون وی استاد اسلام شناسی موسسه دانشگاه لایدن هلند می باشد و نیز در دانشگاه اوتریخت (شهری نزدیک به لایدن) کرسی ابن الرشد و اومانیسم را دارد و همچنین یکی از اعضای دائرة قرآنی انتشارات بریل هلند می باشد.
از ابوزید تنها یک کتاب به زبان فارسی تحت عنوان معنای متن (ترجمه کتاب مفهوم النص) به چاپ رسیده است. اینک ترجمه ی از کتاب نقد الخطاب الدینی با عنوان نقد گفتمان دینی تقدیم حضور پژوهندگان می گردد، به امید که مقبول طبع افتد!