مقدمه مؤلف ایده تالیف کتاب فرزندان استر، نخستین بار در سال 1996 م زمانی که از دانشگاه کلمبیا فارغ التحصیل شدم، به ذهنمرسید. یک سال از تاسیس مرکز تاریخ شفاهی یهودیان ایران گذشته بود و در صدد برگزاری دومین کنفرانس سالانهیآن در لوس آنجلس بودیم. در این فضا با دوستان و همکارانام دربارهی ایده تالیف کتاب صحبت کردم و برابر معمول بإے؛ّّواکنش همیشگی روبهرو شدم: مرکز تاریخ شفاهی یهودیان ایرانی؟ نمیدانستیم در ایران یهودی هم داشتهایم(1)!!! درضمن بسیاری هم از این که میفهمیدند من یک یهودی الاصل ایرانی هستم تعجب میکردند.
احساس کردم ضرورت دارد خانوادهی بزرگ و باستانی یهودیان ایران را به جهانیان معرفی کنم. در زمانی که پدربزرگ ومادربزرگام را در فاصلهی یک سال از دست دادم، در انجام سریعتر این پروژه مصممتر شدم، من سرزمین مادریخویش را در اثر حوادث انقلاب از دست داده بودم و در خردسالی، در سال 1978 میلادی مجبور شدم ایران را ترککنم. میترسیدم که حادثهی بیرون از ارادهی دیگری باقی ماندهی میراث فرهنگی باستانیام را نابود کند. علاوه برمرگ پدربزرگ و مادربزرگام تحرک من برای سرعت بخشیدن به این کار بود که میدیدم پس از انقلاب 1979 م حدودشصت درصد خانوادههای یهودی در دوران سرگردانی در خاورمیانه، کمکم به فراموشی سپرده میشود. با کاهشتعداد یهودیان در ایران و با پراکنده شدن آنها در اسرائیل، ایالات متحده امریکا و اروپا، یهودیان ایرانی مهاجر بهسرعت در جوامع جدیدشان مستحیل میشدند و فرزندان این یهودیان ایرانی خلاف خصلت گروه گرای اجدادشان،متمایل به انزوا بودند، موضوعی که در میان یهودیان ایران نیز متاسفانه قابل مشاهده است.
اصفهان، شهری که دو هزار و هفتصد سال پیش اولین یهودیان یهودی ایرانی را با آغوشی باز پذیرفت امروز محلزندگی تنها هزار و پانصد یهودی است. در قبرستان یهودیان این شهر قبری با قدمت بیش از دو هزار سال وجود دارد وکاشیهای قدیمی کنیسهی آن شاهد آخرین بازماندگانی است که از فرط تنگدستی یا کهولت قادر به ترک ایراننبودهاند. از اهداف عمدهی این کتاب علاوه بر معرفی جامعهی باستانی یهودیان، پاسداری از تاریخ، فرهنگ وسنتهای دیرینهی این قوم از هم پاشیده است. فرزندان استر اولین مجموعهی منسجمی است که تصویری ازیهودیان ایران از اولین اسناد موجود در آن دیار در 722 ق.م تا پایان قرن بیستم، ارائه میدهد. این کتاب شامل بیست وشش مقاله و افزون بر پانصد عکس است که از آرشیوهای خصوصی و یا عمومی تهیه شدهاند. در شش مقالهی اینکتاب موقعیت یهودیان در دورههای تاریخی مختلف ایران از امپراطوری هخامنشی تا انقلاب اسلامی، مورد بررسیقرار گرفته است و نوزده مقاله به موضوعات فرهنگی و اجتماعی سیاسی در ادوار تاریخی مختلف میپردازد.
کتاب، در مرتبهی بعد به تحقیقات ناکافی و ناشایست در زمینهی حضور و نفوذ یهودیان ایرانی در اعصار گذشته و بهجنبههای مختلف زندگی یهودیان ایران میپردازد، نیم قرن بیشتر کتاب به دورهی پس از انقلاب مشروطه در سال1906 م اختصاص دارد در پایان جامعترین کتابنامهی فارسی در مورد یهود تنظیم شده که علاوه بر منابع مورداستفادهی نویسندگان مقالات کتاب، فهرست بینظیری از تمام مقالات و کتابهای انگلیسی، فارسی، آلمانی، و عبریرا دربارهی یهودیان ایران معرفی کند میدانم که ششصد مدخل آن هنوز هم کامل نیست، اما مسلماً برای محققان ودانشمندان علاقمند به کار در زمینهی تاریخ و فرهنگ یهودیان ایران، به خوبی قابل استفاده است.
در پایان امیدوارم توانسته باشم نمای درستی از تبار یهود در پیش روی خواننده بگذارم و موجب شادی و ارامش روحتکتک ایرانیانی باشم که تصویرشان در عکسهای این کتاب آورده شده است. در قسمت فهرست اسامی، تقریباً نامتکتک افرادی را که در کتاب میبینید ذکر شده است. عکسها بیانگر تمام تفاوتهای ظریف و پیچیدگی هایی استکه یبان آن هادر کلام نمیگنجد و سعی کردم به واسطهی آنها پرترهای واضحتر و اصیلتر از یهودیان ایران، اینفرزندان استر، به دست داده باشم.
1) نویسنده وانمود میکند که همکیشاناش، که احتمالا بسیاری از آنها ایرانی هم بودهاند، از ابعاد و اهمیت حضوراجداد خود در ایران بیخبرند! در حالی که هر یهودی تورات خواندهای، به خصوص کارشناسان و متخصصین مسائلایران باید نسبت به ارتباط و امتداد تاریخ یهود و سرزمین ایرانی آگاهی کامل داشته باشند. این تجاهل که به ویژه در نزدمورخین یهود تاریخ ایران با وسعت بسیار دیده میشود، برای شانه خالی کردن از مسئولیتی است که یهودیان ایران درنسل کشی پوریم به گردن دارند، تا آنجا که میتوان گفت تمام صحنه سازیهای کنونی برای تاریخ ایران باستان، جز گمکردن آثار آن ماجرای هولناک بشری، هدف دیگری نداشته است.
| 
