آشنایی با مؤلفان و مترجمان کتاب

پرویز اذکائی، دکترای ایرانشناسی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ و فلسفه ایرانی در 1308 شمسی در همدان متولدشد. تحصیلات خود را در زادگاه خویش آغاز کرد و آنگاه در تهران ادامه داد. دوره دکترای ایرانشناسی را در دانشگاه ‏منچستر انگلستان و تحت اشراف شادروان جی. آ. بویل آغاز کرد و آنگاه در تهران ادامه داد. دوره دکترای ایرانشناسی را در دانشگاه همت گماشته و با مؤسسات پژوهشی چندی نیز همکاری مستمر داشته است؛ که از آن جمله‏اند بنیاد دایرة المعارف تشیع و دایرة المعارف بزرگ اسلامی.
از او در زمینه‏های مختلف مطالعات ایرانی، به ویژه در حوزه‏های کتابشناسی و رجال‏شناسی و تاریخ علم آثار متعددی ‏منتشر شده‏اند که بیش از 25 عنوان کتاب، 55 رساله علمی بلند و گفتارهای گوناگونی را در بر می‏گیرند. از آن‏جمله‏اند: علی الشابی، زندگی نامه بیرونی، ترجمه پرویز اذکائی (تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1352 ش)؛ فرمانروایان‏گمنام (تهران،بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1367 ش)؛ تاریخ نگاران ایران (تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمودافشار، 1373 ش)؛ ابوریحان بیرونی (تهران، طرح نو، 1374 ش)؛ فهرست ماقبل الفهرست (مشهد،بنیاد پژوهش‏های‏اسلامی آستان قدس رضوی، ج 1375 1ش؛ ج‏1378 2ش)؛ همدان نامه (همدان، نشر مادستان، 1380ش).
مقاله »خاستگاه ایرانی کلمه "حق"« او را از کتاب خرد جاودان (جشن نامه استاد سید جلال الدین آشتیانی، به کوشش‏حسن سید عرب- علی اصغر محمد خانی، تهران،نشر فروزان روز، 1377ش، صص 105 - 59( برای انتشار در این‏مجموعه برگزیده‏ایم.
مرتضی اسعدی (1375-1331ش)، پژوهشگر مطالعات اسلامی واز متخصصان تاریخ تمدن ملل اسلامی.در تهران‏متولد شد و پس از پایان تحصیلات ابتدایی و متوسطه، نخست در رشته اقتصاد بین الملل و در مدرسه عالی بازرگانی‏تهران ادامه تحصیل داد و آنگاه مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران اخذکرد. در 1371 نیز دکترای رشته تاریخ تمدن ملل اسلامی خود را از همین دانشگاه با گذراندن رساله‏ای با عنوان «جنگهای صلیبی و آغاز مطالعات اسلام‏شناسی» گرفت.در طول این سالها، او با مؤسسات پژوهشی چندی مانند بنیاددایرة المعارف اسلامی نیز همکاری مستمر داشت؛ و از 1368 به تدریس در دانشگاه نیز مشغول بود. حوزه اصلی‏دلمشغولی‏های آن زنده یاد را در آثاری که در حوزه‏های مختلف ترجمه و تألیف از خود بر جای گذارده، می‏توان بازجست؛ آثاری که به رغم تنوع موضوعی در حوزه‏های «اندیشه سیاسی در غرب، جغرافیای جهان اسلامی، مطالعات‏ایران‏شناسی و...»، بر محور تلاش برای پوشاندن بخشی از فقر تئوریک علوم انسانی در جامعه ایرانی، قابل تعریف‏اند، و برخی از آنها مانند دایرة المعارف جهان اسلام در 1370 به عنوان کتاب سال دانشگاهی برگزیده شدند.
محمد جواد اسماعیلی، تحصیل کرده رشته فلسفه و پژوهشگر مطالعات یونانی/ اسلامی. در 1355 شمسی در تهران‏متولد شد.پس از پایان تحصیلات ابتدایی و متوسطه، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته فلسفه و کلام اسلامی‏ادامه داد. و در 1380 مدرک لیسانس خود را اخذ کرد.آنگاه در دوره کارشناسی ارشد فلسفه غرب مطالعات خود را پی‏گرفت و این دوره را با گذراندن رساله‏ای تطبیقی با عنوان »حرکت در نظر ارسطو و ملاصدرا« با موفقیت به پایان رساند.در طی این دوران با مؤسسات علمی چندی نیز همکاری داشته و از این رهگذر، مقالات متعددی را در نشریات علمی‏مختلفی منتشر کرده است؛ که از آن جمله است:»نزاع حکیمان و عارفان«، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شماره 54 و55،تهران، فروردین و اردیبهشت 1381 ش، صص 67-64.از دیگر فعالیتهای او همکاری در ویرایش مجلد دوم کتاب‏دفتر عقل و آیت عشق (نوشته دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی،تهران،طرح نو،1381 ش) بوده است.
ساموئل اشترن، متخصص مطالعات اسماعیلی و سکه شناس.در 1920 میلادی در مجارستان متولد شد.تحصیلات‏خود را در رشته‏های شرق‏شناسی و زبان‏شناسی لاتین نزد استادانی چون گوتین پی گرفت و رساله دکترای خود را زیرنظر همیلتون گیب درباره شعر عربی-اسپانیولی در دانشگاه آکسفورد گذراند.پس از آن،از جمله فعالیت‏های او دبیری‏ویراست جدید دایرةالمعارف اسلام و معاونت بخش مسکوکات شرقی موزه آشمولین آکسفورد بود و به تدریس‏تاریخ تمدن اسلامی در دانشگاه آکسفورد نیز می‏پرداخت. دامنه تحقیقاتش اسپانیای دوره اسلامی و غرب جهان‏اسلام، ایران و مناطق شرقی اسلامی را در بر می‏گرفت. از جمله موضوع‏های مورد علاقه او،پژوهش درباره اسماعیلیه‏عهد فاطمی در ایران و مصر بود.در 29 اکتبر 1969 در گذشت.
مقاله »ادیان ایرانی در نگاه ابو حاتم رازی« او از کتاب مطالعاتی درباره اسماعیلیان نخستین انتخاب و به فارسی ترجمه‏شده است.
محمد کاظم رحمتی، پژوهشگر مطالعات اسلامی. در 1355 شمسی در شهر قم زاده شد. پس از گذراندن تحصیلات‏ابتدایی و متوسطه در زادگاه خویش، در رشته زیست‏شناسی به دانشگاه راه یافت، و به دلیل عدم امکان تغییر رشته دردوره کارشناسی، به ناگزیر این دوره را به پایان رساند.آنگاه تحصیلات خود را در علاقه اصلی اش در دوره کارشناسی‏ارشد تاریخ اسلام در دانشکده شهید بهشتی ادامه داد؛ که نتیجه آن، خروج ناگزیر از آموزش و پرورش به دلیل عدم‏موافقت آن سازمان با ادامه تحصیل در رشته مورد علاقه‏اش بود؛ آن هم در حالی که از سال‏های پایانی دبیرستان،مطالعات اسلامی را به جد دنبال می‏کرد. پس از خروج از آموزش و پرورش، به همکاری با مؤسسات علمی-پژوهشی‏چندی پرداخت و از این رهگذر، مقالات تألیفی و ترجمه‏های چندی را در نشریات علمی کشور و از جمله درفصلنامه‏های آینه پژوهش، علوم حدیث و هفت آسمان منتشر کرد. اکنون مدتی است که با بنیاد دایرة المعارف‏اسلامی (دانشنامه جهان اسلام) همکاری دارد.
مقاله »ابن ریوندی و کتاب الزمرد« او باز نگریسته متن منتشر شده در فصلنامه هفت آسمان (قم،شماره سوم وچهارم،پاییز و زمستان 1378ش، صص 220-197( است.
رضا رضازاده لنگرودی، پژوهشگر مطالعات ایرانی/ اسلامی. در 1329 شمسی در شهرستان لنگرود زاده شد. پس ازپایان تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در رشته تاریخ و زیر نظر استادانی چون ریچارد فرای تحصیلات دانشگاهی خودرا در شیراز ادامه داد و با اخذ مدرک کارشناسی ارشد همین رشته از دانشگاه تهران آن را پی گرفت. حوزه اصلی‏مطالعات او، تاریخ نهضت‏های کلامی و جنبش‏های اجتماعی در ایران استو در این زمینه از او در مجموعه‏ها ونشریات معتبر ایرانی و اروپایی آثار متعددی به زبان‏های فارسی، آلمانی و... منتشر شده است. او از همکاران پیوسته‏بنیاد دایرة المعارف تشیع، دانشنامه ایرانیکا، دایرة المعارف بزرگ اسلامی و بنیاد دایرة المعارف اسلامی بوده وهست. اکنون مدیریت گروه تاریخ بنیاد دایرة المعارف اسلامی را بر عهده دارد. مقاله »نخشبی و جنبش قرمطیان‏خراسان« او را از کتاب یاد پاینده (یادنامه محمود پاینده لنگرودی، تهران، 1380ش، صص 520-503( برای انتشاردر این مجموعه برگزیده‏ایم.
محمد کریمی زنجانی اصل، تحصیل کرده رشته علوم سیاسی و پژوهشگر مطالعات ایران و اسلام. در 1352 شمسی در تهران متولد شد و پس از پایان تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در سال 1375 به اخذ مدرک لیسانس علوم سیاسی ازدانشگاه آزاد اسلامی موفق شد. از همان هنگام ضمن پیگیری مطالعات خود، با شماری از مؤسسه‏های تحقیقاتی‏همکاری داشته که دستامد آن شرکت در چند کنگره بین المللی و انتشار مقالات متعددی در نشریه‏ها و مجموعه‏های‏علمی چندی مانند دانشنامه جهان اسلام، دایرة المعارف تشیع، یاد پاینده، محقق نامه، و فصلنامه‏های تحقیقات‏اسلامی و میراث شهاب و... بوده است.
حوزه اصلی مطالعات او تاریخ عقاید امامیه و تاریخ اندیشه‏های فلسفی و سیاسی در ایران و اسلام است، و در این‏زمینه‏ها تا کنون کتابهای ذیل را منتشر کرده است: شهاب الدین یحیی سهروردی، هیاکل النور(متن عربی، ترجمه کهن‏فارسی، شرح فارسی از عهد آل مظفر)، با مقدمه و تصحیح محمد کریمی، تهران، نشر نقطه، 1379ش؛ امامیه وسیاست در نخستین سده‏های غیبت (تهران، نشرنی، 1380 ش)؛ سهروردی، حکمت اشراقی و پاسخ اسماعیلی به‏غزالی (تهران، نشر شهید سعید محبی، 1382ش).
ویلفرد مادلونگ، پژوهشگر مطالعات اسلامی و متخصص پژوهش‏های زیدی/ امامی/ اسماعیلی. در 1930 میلادی‏در شهر اشتوتگارت آلمان متولد شد و پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی و متوسطه، در 1953 از دانشگاه قاهره درتاریخ و ادبیات اسلامی لیسانس خود رااخذ کرد.پس از بازگشت به آلمان، تحصیلات عالی خود را پی گرفت و در1957 در دانشگاه هامبورگ، زیر نظر رودلف اشتروتمان و برتولد اشپولر دکترای مطالعات اسلامی خود را به پایان‏رساند. در سال‏های 1958 تا 1960 وابسته فرهنگی سفارت آلمان غربی در بغداد بود؛ از آن پس به عنوان استاد مدعودر بسیاری از دانشگاه‏های اروپا و آمریکا تدریس کرد و از 1978 استاد کرسی لودین در دانشگاه آکسفورد شد.مادلونگ در شمار اسلام شناسان برجسته‏ای است که در حوزه‏های مختلف اندیشه اسلامی و به ویژه فرق و مذاهب‏آثار ماندگاری از خود بر جای نهاده است. کتاب جانشینی حضرت محمد(ص) او در سال 1377 شمسی جایزه جهانی‏کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را از آن خود کرد.
مقاله »ابویعقوب سجستانی و تناسخ« او از مجلد شانزدهم اکتا ایرانیکا(لیدن، 1990م، صص 143-131( و مقاله »ابویعقوب سجستانی و هفت قوه عقل« او از کتاب تاریخ و عقاید اسماعیلیه در سده‏های میانه (ویراسته فرهاد دفتری،کمبریج، 1996م، صص 89-85( انتخاب و به فارسی ترجمه شده‏اند.
مهدی محقق، دکترای زبان وادبیات فارسی، استاد باز نشسته دانشگاه تهران، مدیر مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه‏تهران- دانشگاه مک گیل از 1347ش، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی از 1369 ش و رئیس هیأت مدیره‏انجمن آثار و مفاخر فرهنگی از 1378ش. در 1308 شمسی در مشهد متولد شد. پدرش مرحوم حاج شیخ عباسعلی‏محقق واعظ خراسانی از علمای نامدار شهر،در تسلط و احاطه به اخبار و احادیث اهل بیت(ع) شهره خاص و عام‏بود.تحصیلات دوران ابتدایی و متوسطه را در شهرهای مشهد و تهران گذراند و در ضمن، از محضر بزرگانی چون‏مرحوم ادیب نیشابوری، مرحوم حاج شیخ محمدتقی آملی، مرحوم شیخ محمدعلی مدرس تبریزی و شیخ ابوالحسن‏شعرانی بهره جست و به درجه اجتهاد رسید. در سال‏های 1331-1330 دارای چهار مدرک علمی شد: 1.دوره شش‏ساله مدرسه عالی سپهسالار، 2.دوره علوم تربیتی دانشسرای عالی، 3.لیسانس دانشکده علوم معقول و منقول،4.گواهینامه مدرسی علوم منقول از وزارت فرهنگ. در1333 پس از دریافت مدرک لیسانس زبان و ادبیات فارسی، دردوره دکترای این رشته شرکت کرد و در 1334 در دوره دکترای معقول ثبت نام کرد که در 1337 آن را به پایان رساند. در1338 نیز با دفاع از رساله دکترای خود با عنوان »تحقیق در دیوان ناصر خسرو« به دریافت مدرک دکترای زبان وادبیات فارسی موفق شد. در همین سال به عضویت انجمن فلسفه و علوم انسانی درآمد. پس از موفقیت در امتحان‏دانشیاری در 1339، از وزارت فرهنگ به دانشگاه منتقل شد. در سال‏های 1340 تا 1342 در دانشگاه لندن، 1342 تا1344 در دانشگاه تهران،و 1344 تا 1347 در دانشگاه مک گیل کانادا به تدریس زبان و ادبیات فارسی و علوم اسلامی‏همت گماشت.در 1347 شعبه تهران مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل را افتتاح کرد. تا 1355، ضمن‏تحقیق و تدریس در دانشگاه تهران، سفرهای علمی چندی نیز داشت. در این سال، برای تدریس به دانشگاه مک گیل‏بازگشت و تا 1357 در آنجا بود. پس از بازگشت به ایران، تا هنگام تعطیلی دانشگاه هابه تدریس ادامه داد. در سالهای‏1361 و 1362 شمسی در پایه ریزی و تأسیس »سازمان دایرة المعارف تشیع« و »بنیاد دایرة المعارف اسلامی«مشارکت فعال داشت. در 1361 از دانشگاه تهران باز نشسته شد واز آن هنگام، در دانشگاه‏های داخلی و خارجی‏چندی، مانند مؤسسه بین المللی اندیشه و تمدن اسلامی مالزی، به تدریس ادامه داده، و همچون گذشته، به کارپژوهش و نشر آثار متعددی همت گماشته است؛ آثاری که در معرفی فرهنگ و تمدن ایرانی/ اسلامی به جهان علم واندیشه، سهم برجسته و شایسته‏ای داشته‏اند؛ و در عین حال، از ژرف نگری و گستره گسترده دانش این اندیشه‏مندایرانی خبر می‏دهند، گستره‏ای که مهم‏ترین زمینه هایش عبارتند از:1.شعر و ادب فارسی، 2.ادبیات عرب، 3.علوم‏قرآنی، 4.تاریخ پزشکی در ایران و اسلام، 5.فلسفه و کلام اسلامی.دستامد تلاش نیم قرنه این دانشی مرد ایرانی، انتشاربیش از پنجاه عنوان کتاب (اعم از تألیف، تصحیح و ترجمه) و تألیف وانتشار بیش از یکصد و پنجاه مقاله تحقیقی به‏فارسی و سی و هفت عنوان مقاله به زبان انگلیسی در نشریه‏ها و مجموعه‏های علمی ایرانی و اروپایی متعددی است.همچنین، شرکت در هشتاد کنگره بین المللی و شصت کنگره داخلی، وعضویت در بیست و هفت مجمع علمی ایرانی‏و دوازده مجمع علمی بین المللی، از او، چهره‏ای بین المللی بر نموده است. زندگی نامه و فهرست آثار این استادارجمند تا 1378 شمسی در مقدمه کتاب محقق نامه (مقالات تقدیم شده به استاد دکتر مهدی محقق، به کوشش‏بهاءالدین خرمشاهی و...، تهران، انتشارات سینانگار، 1379، صص 126-17( به قلم خود ایشان آمده است.
مقاله »رازی در طب روحانی« او را از کتاب الدراسة التحلیلیة لکتاب الطب الروحانی (تهران،مؤسسه مطالعات‏اسلامی، 1378ش، صص 280-229( برای انتشار در این مجموعه برگرفته‏ایم.
علی مرتضویان، نویسنده و مترجم و مدرس دانشگاه. در 1329 شمسی در مسجد سلیمان زاده شد. پس از پایان‏تحصیلات متوسطه، در 1347 به استخدام دولت در آمد؛ و همزمان، تحصیلات دانشگاهی را در رشته علوم سیاسی‏ادامه داد و در 1373 به اخذ مدرک دکترا در رشته یاد شده نائل آمد. حوزه اصلی مطالعات او اندیشه سیاسی ونظریه‏های علم سیاست است و همزمان با خدمت در بخشهای پژوهشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به عنوان‏عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی به تدریس اشتغال داشته است. سردبیری فصلنامه ارغنون و آسیای مرکزی وقفقاز و سردبیری فصلنامه علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی (تهران،واحد جنوب) از جمله فعالیت‏های فرهنگی -مطبوعاتی اوست. گذشته از انجام چندین طرح پژوهشی، مقالات متعددی از وی به صورت ترجمه و تألیف درنشریات علمی کشور، منتشر شده است.
افسانه منفرد، پژوهشگر مطالعات ایران و اسلام. در 1334 شمسی در تهران متولد شد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایی‏و متوسطه، در رشته ادبیات فارسی به تحصیل در دانشگاه تربیت معلم همت گماشت و در 1357 درجه کارشناسی ودر 1372 درجه کارشناسی ارشد خود را اخذ کرد. از 1362 با مؤسسات علمی -پژوهشی چندی مانند دایرة المعارف‏بزرگ اسلامی، مؤسسه پژوهش تاریخ معاصر و بنیاد دایرة المعارف اسلامی همکاری داشته که از این رهگذر بیش ازیکصد مقاله تألیفی در دایرة المعارف‏ها و مقاله‏های متعددی از او در نشریات معتبری مانند اطلاعات سیاسی -اقتصادی، فرهنگ، تاریخ معاصر و چیستا منتشر شده است. از 1373 به تدریس در دانشگاه آزاد تهران و مرکز آموزش‏زبان فارسی نیز مشغول است. از جمله کتابهای منتشر شده‏اش عبارتند از: چچن‏ها در تاریخ (تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، 1374ش).
پل واکر، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه میشیگان و متخصص مطالعات اسماعیلی. مدرک دکترای خود را ازمؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل کانادا با گذراندن رساله‏ای درباره ابویعقوب سجستانی، داعی برجسته‏اسماعیلی در سده چهارم هجری اخذ کرد؛و با پیگیری مطالعات خود در این زمینه تا کنون آثار متعددی در حوزه‏مطالعات اسماعیلی منتشر کرده است که از آن جمله‏اند: نخستین تشیع فلسفی، نوافلاطونی گری اسماعیلی ابویعقوب‏سجستانی (کمبریج، 1993م)، حمیدالدین کرمانی، تفکر اسماعیلی درعهد حاکم بامرالله (لندن، 1999م).
مقاله »معانی ضمنی سیاسی در فلسفه رازی« او از کتاب ابعاد سیاسی فلسفه اسلامی (مقالات تقدیمی به محسن‏مهدی، ویراسته چارلز با ترورث، هاروارد، 1992م،صص 94-61( انتخاب و به فارسی ترجمه شده است.
بستان هیرجی، متخصص مطالعات اسماعیلی و استادیار دوسن کالج در مونرال کانادا. تحصیلات خود را در مؤسسه‏مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با گذراندن رساله‏ای درباره رسالة الباهرة ابویعقوب سجستانی به پایان رساند و ازآن پس، مطالعات خود را دراین حوزه پی گرفته است.
مقاله »تصحیح انتقادی الرسالة الباهرة« او را از فصلنامه تحقیقات اسلامی (سال هفتم، شماره‏1371 2ش،صص‏62-21( برای انتشار در این مجموعه برگزیده‏ایم. مقدمه اصلی این مقاله به زبان انگلیسی بوده است که‏توسط شادروان مرتضی اسعدی به فارسی ترجمه شده و همراه با ترجمه متن عربی رساله به قلم ابوعبدالله نورانی‏استاد پیشین دانشگده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران در فصلنامه مزبور منتشر شده است.