اولین زیارت تربت مولانا

بهار بود، یکی از روزهای آخر اردیبهشت ماه 1334. بر فراز ما، آسمان نیلگون و شفاف و خیال‏انگیز، و در زیر پایمان،کوه و دشت و بیابان سبز و دل انگیر - چهار پروانه هواپیما می‏چرخیدند و می‏خروشیدند، و دل‏ها مشتاقانه‏می‏طبیدند. فقط ده نفر بودیم که به هوای سر کویش، بر بال و پر هواپیما به قونیه پرواز می‏کردیم.
سکوت بود و سکوت، و صدای غرش پروانه‏های هواپیما. تنها در گوشه‏ای از صندلی‏های عقب هواپیما نشسته بودیم‏و در اندیشه‏ی پرواز تا بر دوست.
صادق سرمد در یکی از صندی‏های جلوی هواپیما نشسته بود، روی برگردانید، مهربانانه نظری بر من افکند، ومشتاقانه مرا به کنارش خواند، دعوتش را پذیرفتم، و در کنارش نشستم، قطعه کاغذی و قلمی به دستم داد و خواست‏تا آن‏چه می‏سراید بنویسم، و نوشتم که:
بوی عشق آید زخاک قونیه مرحبا بر خاک پاک قونیه‏
قونیه یا کعبه‏ی دل هاست این شهر عشق و شهر مولاناست این‏
ای بریده از نیستان وجود بر نی و نای خوش آوایت درود
خیز و بنگر که آشنایی آمده است ز آن نیستان هم نوایی آمده است‏
اشک از دیده فرو می‏ریخت و می‏سرود، و می‏نوشتم که:
گر تو را رومی همی خواند ز روم ور بنامد بلخیت زان مرز و بوم‏
این عجب از دور از نزدیک نیست این سخن از ترک و از تاجیک نیست‏
گر تو خود از روم باشی، یا زبلخ نغمه‏ات از ما است چه شیرین و چه تلخ‏
مثنوی سرمدی به 32 خط رسد که ندا دادند کمربندها را ببندید، در فرودگاه قونیه فرود می‏آییم.
در فرودگاه، استاندار به استفبال ما آمده بود. خواست که ما را به مهمانسرایمان راهنمایی کند، از او خواستیم که ابتداتوفیق زیارت تربت مولانا را نصیبمان سازد. پذیرفت، و به سوی کعبه‏ی عاشقان روان شدیم.
بر سر در ورودی آرامگاه به خط نستعلیق درشت نوشته شدهبود:
یا حضرت مولانا
و در زیر آن بر روی قطعه‏ی سنگ مرمرین صورتی رنگی حک شده بود که:
کعبةالعشاق باشد این مقام هر که ناقص آمد، اینجا شد تمام‏
در داخل آرامگاه، جز موزه دار کسی نبود. چنین می‏نمود که آن‏جا فقط به خاط ما، که میهمانان دولت ترکیه بودیم،گشوده‏اند.
در گوشته‏ای از تالار، در جوار مرقد مولانا، جایی گرفتیم. همه به دور سرمد حلقه زدیم و بر زمین نشستیم. سرمد بر مزارمولانا بوسه‏ای زد و با حالی خوش، اشعاری را که در راه سروده بود باآهنگ مثنوی، خواند. صدایی گرم و خسته ودلنشین داشت. چند تن از همراهان را حالی دست داد، به وجد آمدند و اشک از دیدگانشان روان گشت. مهمانداران‏ترک و موزه دار، که آنان نیز بر زمین نشسته و نظاره گر ما بودند، و فارسی نمی‏دانستند از آنچه می‏گذشت، در شگفت‏بودند، و خاموش به ما می‏نگریستند.
روز بعد، سحرگاهان، قونیه را به مقصد بعدی ترک گفتیم. و این بود اولین دیدار نویسنده از شعری که مولانا چهلو سه‏سال آخر عمر پویا و شکوفای خود را در آنجا گذرانیده و در همانجا به خاک سپرده شده است.

وکیل دادگستری و شیخ بی خانقاه و مرید

در سال 1371 کتابی با عنوان سماع درویشان در تربت مولانا به قلم ابوالقاسم تفضلی وکیل کهنسال دادگستری، منتشرشد که مورد استقبال علاقه‏مندان به زندگی و اندیشه‏های مولانا جلال الدین محمد قرار گرفت و در سالهای بعد به‏چاپ دوم و سروم رسید. از امتیازات کتاب این بود که نویسنده آن در دوران جوانی قسمتی از تحصیلات دکترای‏حقوق خود را در استانبول انجام داده و با زبان ترکی استانبولی آشنائی دارد و قریب ده سال است به عنوان یکی ازمشایخ طریقت مولویه برگزیده شده است. به اضافه، از سال 1334 تا 1380 بیش از ده بار برای زیارت تربت مولانا وحضور در مراسم سماع سالانه درویشان، به قونیه سفر کرده است. هفته گذشته چاپ چهارم کتاب با عنوان سماع در430 صفحه از طرف انتشارات زریاب منتشر شده است. این بار، بیش از یکصد صفحه مطالب و موضوعات جالب وجدید درباره‏ی گسترش اندیشه‏های مولانا و مراسم سماع در اروپا و آم‏ریکا و زنان سماع کننده سویسی و آمریکائی، ومقاله‏ای از آناماری شیمل و شرح دیدار استاد بدیع الزمان فروزانفر از قونیه و زیارت تربت مولانا، همراه با عکس‏هائی، بر کتاب افزوده شده است. در اعتبار این کتاب همین بس که از جمله مراجع یکی از بهترین کتب به زبان انگلیسی‏درباره مولانا بوده است. یعنی کتاب: Rumi , Past and present نوشته فرانک لویس: Frank Lewis.
دکتر تفضلی در نامه‏ای خطاب به فرانک لویس ضمنا راجع به انتخاب خود بعنوان کی از مشایخ طریقت مولویه نوشته‏است: وقتی که اجازتنامه را، مراد و دوست عارف وزنده یادم، شادروان، جلال الدین چلبی برایم فرستاد شگفت زده‏شدم. زیرا هرگز خود را شایسته چنین مقام شامخی نمی‏دیدم و نمی‏بینم، و سال گذشته که حضرت فاروق چلبی ازحقی سؤال کرد چند مرید داری؟ جواب دادم که: نه تنها مریدی ندارم بلکه به خود نیز ارادتی ندارم.
لابد خوانندگان محترم نیز بعد از مطالعه عبارت فوق این بیت حافظ را بیاد می‏آورند که می‏گوید:
رطل گرانم ده‏ای مرید خرابت شادی شیخی که خانقاه ندارد